Pierwsze 30 dni w Polsce

Polak wracający z zagranicy zwykle ma już nadany PESEL z dzieciństwa — wraca tylko obowiązek meldunkowy. Dla dzieci urodzonych za granicą PESEL nadaje się najczęściej przy umiejscowieniu aktu urodzenia lub przy zameldowaniu. Od 1 stycznia 2026 meldunek online działa przez e-Doręczenia i przy zgodności z księgą wieczystą jest automatyczny.

1. Sprawdź, czy Ty i dzieci macie już PESEL
   Większość wracających Polaków ma PESEL z dzieciństwa — wtedy nie wnioskujesz o nowy, tylko aktualizujesz meldunek. PESEL i dane sprawdzisz online w aplikacji mObywatel / usłudze rejestru PESEL. Osobny wniosek o PESEL składasz tylko, gdy numer jest potrzebny w celu innym niż dowód/paszport i jeszcze go nie masz.
   Gdzie: gov.pl — Sprawdź dane w rejestrze PESEL (login: profil zaufany / e-dowód / bankowość)Termin: od razu (usługa online)Koszt: bezpłatne
   Otwórz e-usługę
2. Załóż profil zaufany (lub e-dowód) i skrzynkę e-Doręczeń
   Do meldunku online potrzebujesz sposobu podpisu: profilu zaufanego, e-dowodu z certyfikatem podpisu osobistego lub podpisu kwalifikowanego. Od 1 stycznia 2026 potwierdzenie meldunku trafia na skrzynkę e-Doręczeń, więc warto ją mieć aktywną. Profil zaufany potwierdzisz online przez bankowość elektronicznego banku w PL.
   Gdzie: gov.pl — Profil zaufany / e-DoręczeniaTermin: od razu przez bankowość; w punkcie potwierdzającym do kilku dniKoszt: bezpłatne
   Otwórz e-usługę
3. Przygotuj dokument do mieszkania
   Jeśli jesteś właścicielem — wystarczy numer księgi wieczystej (gdy KW jest w systemie elektronicznym i dane się zgadzają, zameldowanie jest automatyczne). Jeśli wynajmujesz / mieszkasz u kogoś — potrzebujesz oświadczenia właściciela potwierdzającego Twój pobyt + dokumentu jego tytułu prawnego (np. odpis z KW, umowa). Dokumenty mogą być skanami.
   Gdzie: Twoje dokumenty / od właściciela lokaluTermin: przed złożeniem wnioskuKoszt: bezpłatne (odpis KW online z ekw.ms.gov.pl — bezpłatny)
   Otwórz e-usługę
4. Zamelduj siebie online (pobyt stały lub czasowy >3 mies.)
   Wejdź na usługę meldunkową, zaloguj się profilem zaufanym / e-dowodem, wypełnij dane i adres, dołącz dokumenty i podpisz. Jeśli meldujesz siebie i dane zgadzają się z księgą wieczystą — informację o zameldowaniu dostajesz od razu, bez udziału urzędnika. Termin ustawowy: zamelduj się najpóźniej w 30. dniu od zamieszkania.
   Wniosek: Formularz zgłoszenia pobytu stałego / czasowego (online)Gdzie: gov.pl / login.gov.plTermin: najpóźniej 30. dnia od zamieszkania; online przy zgodności z KW — natychmiastKoszt: bezpłatne; zaświadczenie o pobycie stałym bezpłatne, o pobycie czasowym 17 zł
   Otwórz e-usługę
5. Zamelduj dzieci
   Niepełnoletnie dziecko zameldujesz online razem ze sobą, jeśli Twój PESEL jest wpisany w danych PESEL dziecka i dane zgadzają się z KW. Dla dziecka urodzonego za granicą najpierw może być potrzebne umiejscowienie (wpisanie) zagranicznego aktu urodzenia w polskim USC — przy tej czynności kierownik USC z urzędu nadaje dziecku PESEL i może je zameldować.
   Wniosek: Wniosek o transkrypcję (umiejscowienie) aktu urodzenia — przy dziecku urodzonym za granicąGdzie: USC (umiejscowienie aktu) + gov.pl (meldunek dziecka online)Termin: 30 dni od zamieszkania; transkrypcja aktu — wg USCKoszt: meldunek bezpłatny; transkrypcja aktu urodzenia — opłata skarbowa (potwierdź w USC, ok. 50 zł za odpis po transkrypcji)
   Otwórz e-usługę
6. Alternatywa: meldunek osobiście w urzędzie gminy
   Jeśli nie chcesz iść drogą online (np. brak profilu zaufanego, niezgodność danych z KW, brak e-Doręczeń), zamelduj się osobiście w urzędzie gminy właściwym dla adresu. Urzędnik melduje od razu po otrzymaniu kompletnego zgłoszenia. Możesz wtedy poprosić o nadanie PESEL osobie, która go nie ma.
   Wniosek: Zgłoszenie pobytu stałego / czasowego (papierowe)Gdzie: Urząd gminy / miasta właściwy dla nowego adresuTermin: 30 dni od zamieszkania; zameldowanie od razu po złożeniu kompletuKoszt: bezpłatne
   Otwórz e-usługę

Wracasz jako obywatel polski z kapitałem i rodziną. Najpierw ustaw tożsamość urzędową (PESEL, dowód, profil zaufany), potem konto osobiste, potem firmę i konto firmowe, a na końcu przenieś pieniądze tak, by nie wpaść na obowiązki AML/CRS/NBP. Poniżej kolejność krok po kroku z oficjalnych źródeł (stan na 2026 r.).

1. Załatw PESEL, wymień dowód i załóż profil zaufany / mObywatel
   Jako obywatel PL do konta wystarczy dowód osobisty lub paszport. Jeśli masz stary dowód książeczkowy — wymień na plastikowy (bezpłatnie, dowolny urząd gminy). Profil zaufany jest bramą do CEIDG online i e-usług. Numer PESEL jest potrzebny do większości formalności.
   Wniosek: wniosek o dowód osobisty / wniosek o PESELGdzie: Dowolny urząd gminy / e-usługa gov.pl + Punkt Potwierdzający Profil ZaufanyTermin: Dowód wydawany standardowo do 30 dni; PESEL od ręki / kilka dniKoszt: Wymiana dowodu: 0 zł; PESEL: 0 zł; profil zaufany: 0 zł
   Otwórz e-usługę
2. Otwórz konto OSOBISTE w polskim banku
   Do otwarcia konta zwykle wystarczy dowód osobisty lub paszport; w praktyce bank poprosi też o polski numer telefonu (bez niego często nie założysz konta ani nie weźmiesz kredytu). Bank przeprowadzi procedurę AML/KYC: sprawdzi tożsamość, cel rachunku i źródło środków — przygotuj wytłumaczenie pochodzenia pieniędzy (np. dochody z pracy/firmy w DE). Aktywacja zwykle 1–3 dni (czasem do 24 h).
   Gdzie: Wybrany bank (oddział lub online); porównaj na moneteo/totalmoneyTermin: Aktywacja 1–3 dni roboczychKoszt: Konta osobiste zwykle 0 zł/mc przy podstawowym pakiecie (zależnie od banku)
   Otwórz e-usługę
3. Zarejestruj firmę (JDG w CEIDG) — i od razu zgłoś rachunek firmowy
   Jako obywatel PL masz pełną swobodę działalności. Wniosek CEIDG-1 online na biznes.gov.pl (kreator), podpisany profilem zaufanym, jednocześnie zgłasza Cię do ZUS, GUS (REGON) i US (NIP). REGON nadawany do 7 dni od rejestracji. W formularzu wskazujesz numer rachunku firmowego — dlatego konto firmowe warto mieć przed lub zaraz po rejestracji. Dla spółki (np. z o.o.) ścieżka jest inna — tu opisana JDG.
   Wniosek: CEIDG-1Gdzie: biznes.gov.pl — Zarejestruj działalność w CEIDGTermin: Wpis do CEIDG zwykle następnego dnia roboczego; REGON do 7 dniKoszt: Rejestracja JDG: 0 zł
   Otwórz e-usługę
4. Otwórz konto FIRMOWE i sprawdź, kiedy jest obowiązkowe
   Firmowy rachunek (rozliczeniowy, otwarty w związku z działalnością) jest praktycznie konieczny, bo: (1) transakcja B2B powyżej 15 000 zł brutto musi iść przez rachunek płatniczy, nie gotówką; (2) przed przelewem >15 000 zł do czynnego podatnika VAT musisz sprawdzić jego konto na białej liście VAT — a Twoje konto firmowe też musi być na tej liście, by kontrahenci mogli bezpiecznie płacić Tobie; (3) split payment (MPP) wymaga rachunku VAT, który bank otwiera tylko do konta firmowego. Konta prywatne (ROR) nie trafiają na białą listę.
   Gdzie: Bank (ten sam co osobiste lub inny); zgłoszenie rachunku do US następuje automatycznie przez CEIDGTermin: Otwarcie 1–3 dni; pojawienie się na białej liście — zwykle do 1 dnia roboczego po zgłoszeniu w CEIDGKoszt: Konta firmowe często 0 zł/mc w pakietach startowych (zależnie od banku)
   Otwórz e-usługę
5. Przenieś kapitał z DACH przelewem SEPA (euro), nie SWIFT
   W strefie euro/SEPA przelew z Niemiec do Polski dochodzi zwykle w 1 dzień roboczy i jest tani (opłata SEPA nie może być wyższa niż za przelew krajowy, często 0 zł). SWIFT idzie 3–5 dni i może kosztować nawet kilkaset zł (prowizje banków pośredniczących + przewalutowanie). Pułapka kosztowa to przewalutowanie EUR→PLN po kursie banku (spread). Najtaniej: przyjmij euro na polskie konto walutowe i przewalutuj osobno (kantor online / kantor banku), zamiast pozwolić bankowi nadawcy przewalutować po słabym kursie.
   Gdzie: Bankowość internetowa banku w DE → polskie konto (najlepiej walutowe EUR)Termin: SEPA: 1 dzień roboczy; SWIFT: 3–5 dni roboczychKoszt: SEPA: 0 zł–kilka zł; SWIFT: do kilkuset zł; główny koszt = spread przewalutowania
   Otwórz e-usługę
6. Zmień rezydencję podatkową i złóż oświadczenie CRS w banku
   Stajesz się polskim rezydentem podatkowym, gdy przeniesiesz do PL centrum interesów życiowych (rodzina, mieszkanie, praca) ALBO przebywasz w PL >183 dni w roku. Centrum interesów ma pierwszeństwo nad dniami. Powrót rezydencji następuje automatycznie z faktu — bez wniosku. Bank na podstawie CRS/Euro-FATCA pyta o rezydencję podatkową: złóż oświadczenie CRS zgodne ze stanem. Jeśli zmienią się okoliczności, masz 30 dni na aktualizację oświadczenia. Dane o rezydentach innych krajów bank przekazuje przez Szefa KAS do zagranicznych administracji.
   Wniosek: Oświadczenie o rezydencji podatkowej (CRS) — formularz bankuGdzie: Bank (przy otwarciu/aktualizacji konta) + podatki.gov.plTermin: Aktualizacja oświadczenia: do 30 dni od zmiany okolicznościKoszt: 0 zł
   Otwórz e-usługę
7. Rozważ ulgę na powrót (PIT-0) — do 85 528 zł/rok bez podatku przez 4 lata
   Jeśli przeniosłeś rezydencję do PL od 2022 r. i wcześniej przez ≥3 lata mieszkałeś i miałeś rezydencję podatkową za granicą, możesz nie płacić PIT od przychodów do 85 528 zł rocznie przez 4 kolejne lata (od roku powrotu albo następnego). Obejmuje m.in. umowę o pracę, zlecenie oraz działalność gospodarczą (skala, liniowy, ryczałt). Trzymaj dokumenty potwierdzające poprzednie miejsce zamieszkania (certyfikat rezydencji DE, umowy, zagraniczne zeznania).
   Wniosek: Stosowane w PIT (PIT-0 / oświadczenie u płatnika)Gdzie: podatki.gov.pl — Ulga na powrót PIT / urząd skarbowyTermin: 4 kolejne lata podatkowe; przeprowadzka po 31.12.2021Koszt: 0 zł (to ulga — oszczędność)
   Otwórz e-usługę
8. Sprawdź obowiązki wobec NBP, jeśli zostaje Ci rachunek/aktywa za granicą
   Osoba fizyczna nieprowadząca działalności ma kwartalny obowiązek sprawozdawczy do NBP, jeśli aktywa i pasywa na koniec roku wynoszą co najmniej 7 mln zł (formularze typu RACH/AZ-DEP, termin po zakończeniu kwartału). Przy mniejszych kwotach obowiązku zwykle nie ma. Rachunki w UE/EOG/OECD możesz utrzymywać bez ograniczeń; dla krajów spoza tych list (kraje trzecie) obowiązuje okres przejściowy ~2 mies. od powrotu lub indywidualne zezwolenie dewizowe NBP (opłata 113 zł). Sam transfer oszczędności z DACH (UE) jest objęty swobodą dewizową.
   Wniosek: RACH / AZ-DEP (NBP); ew. wniosek o indywidualne zezwolenie dewizoweGdzie: NBP (sprawozdawczość) / biznes.gov.pl (zezwolenie dewizowe)Termin: Sprawozdania kwartalne; zezwolenie dewizowe — okres przejściowy ok. 2 mies.Koszt: Zezwolenie dewizowe: 113 zł (zmiana 56,50 zł)
   Otwórz e-usługę

Dwie odrębne sprawy: (1) Twoje niemieckie/unijne prawo jazdy jest w Polsce ważne i jego wymiana jest DOBROWOLNA — obowiązek 185 dni dotyczy praw jazdy spoza UE/EFTA. (2) Sprowadzone auto musisz w 2026 r. obsłużyć w trzech równoległych terminach: deklaracja akcyzy (14 dni), zapłata akcyzy (30 dni) i wniosek o rejestrację (30 dni).

1. Ustal, czy Twoje prawo jazdy w ogóle wymaga działania (zwykle NIE)
   Prawo jazdy wydane przez państwo UE/EFTA/Szwajcarię jest w Polsce ważne przez cały okres swojej ważności — wymiana jest dobrowolna. Obowiązkowa wymiana w ciągu 185 dni od uzyskania rezydentury dotyczy praw jazdy spoza UE/EFTA. Jako wracający obywatel PL z niemieckim prawem jazdy nie musisz nic robić, dopóki dokument jest ważny.
   Termin: Brak obowiązku wymiany dla prawa jazdy UE; ważne przez cały okres ważności dokumentuKoszt: 0 zł
   Otwórz e-usługę
2. (Opcjonalnie) Wymień prawo jazdy UE na polskie — gdy wygasa lub chcesz polski blankiet
   Złóż wniosek o wydanie prawa jazdy w starostwie / urzędzie miasta na prawach powiatu. Dla prawa jazdy zgodnego ze wzorem unijnym NIE jest wymagane tłumaczenie przysięgłe. Dołącz: wniosek, zdjęcie 3,5 x 4,5 cm na jasnym tle, obustronną kopię prawa jazdy, dowód opłaty. Można złożyć też elektronicznie (podpis profilem zaufanym).
   Wniosek: Wniosek o wydanie prawa jazdyGdzie: Starostwo powiatowe / urząd miasta (Wydział Komunikacji) — osobiście, pocztą lub przez ePUAP/profil zaufanyTermin: Realizacja do 14 dni roboczych od skompletowania dokumentów (prawa jazdy UE)Koszt: 100 zł + 0,50 zł opłata ewidencyjna (ew. 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo)
   Otwórz e-usługę
3. Złóż deklarację akcyzową AKC-US na PUESC — w 14 dni od sprowadzenia auta
   Po wprowadzeniu samochodu osobowego z innego kraju UE złóż uproszczoną deklarację akcyzową AKC-US elektronicznie na PUESC. Wysokość akcyzy wyliczy formularz na podstawie wartości i typu napędu. Do podpisu wystarczy profil zaufany. To warunek konieczny rejestracji — bez tego urząd nie przyjmie wniosku.
   Wniosek: AKC-US (deklaracja uproszczona)Gdzie: PUESC (Platforma Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych), onlineTermin: 14 dni od powstania obowiązku podatkowego (sprowadzenia auta)Koszt: Akcyza: 3,1% wartości (silnik do 2000 cm3) lub 18,6% (powyżej 2000 cm3); 1,55% MHEV/HEV do 2000 cm3; 9,3% PHEV 2000–3500 cm3; auto elektryczne (BEV) — zwolnione (potrzebne zaświadczenie z US)
   Otwórz e-usługę
4. Zapłać akcyzę i odbierz potwierdzenie PZAS — w 30 dni
   Zapłać wyliczoną akcyzę (w przelewie podaj VIN i poprawny numer rachunku — błędny opis to najczęstsza przyczyna opóźnień). Po zapłacie do 2 dni roboczych dostaniesz potwierdzenie PZAS — to ono jest dowodem dla wydziału komunikacji. Auto elektryczne: zamiast zapłaty uzyskaj zaświadczenie o zwolnieniu od naczelnika urzędu skarbowego.
   Wniosek: PZAS (potwierdzenie zapłaty akcyzy)Gdzie: PUESC / przelew na rachunek urzędu skarbowego właściwego ds. akcyzyTermin: Zapłata w 30 dni od powstania obowiązku; PZAS do 2 dni roboczych po zapłacieKoszt: Kwota akcyzy wg stawki z kroku 3
   Otwórz e-usługę
5. Wykonaj badanie techniczne i wykup OC na auto
   Przed rejestracją sprowadzonego auta wymagane jest aktualne badanie techniczne w polskiej stacji (SKP), jeśli dokument nie potwierdza ważnego przeglądu. OC: ważne unijne OC działa do czasu rejestracji; przy odprawie zwykle kupuje się polskie OC krótkoterminowe na ~30 dni, a po nadaniu polskich numerów — pełną polisę OC na 12 miesięcy. Dokumenty obcojęzyczne do rejestracji wymagają tłumaczenia przysięgłego.
   Gdzie: Stacja Kontroli Pojazdów (SKP) + dowolny ubezpieczyciel OCTermin: Przed złożeniem wniosku o rejestrację (w obrębie 30 dni)Koszt: Badanie techniczne osobowego: 99 zł (stawka urzędowa); OC — wg oferty ubezpieczyciela; tłumaczenie przysięgłe — wg cennika tłumacza
   Otwórz e-usługę
6. Złóż wniosek o rejestrację auta — w 30 dni od sprowadzenia
   W 2026 r. rejestracja odbywa się w wydziale komunikacji starostwa/urzędu miasta (pełna rejestracja online w mObywatel startuje dopiero 18.01.2027). Dołącz: wniosek, dowód własności (umowa/faktura), dokument rejestracyjny z zagranicy, świadectwo zgodności CoC, PZAS lub zaświadczenie o zwolnieniu, badanie techniczne (jeśli wymagane) oraz tłumaczenia przysięgłe dokumentów obcojęzycznych. Dostaniesz pozwolenie czasowe, potem dowód rejestracyjny.
   Wniosek: Wniosek o rejestrację pojazduGdzie: Wydział Komunikacji — starostwo powiatowe / urząd miasta na prawach powiatuTermin: 30 dni od sprowadzenia auta z UE (art. 73aa Prawa o ruchu drogowym)Koszt: 160 zł (samochód osobowy); ew. 17 zł opłaty skarbowej za pełnomocnictwo
   Otwórz e-usługę

Ten moduł porządkuje dwie sprawy, które warunkują "ustawienie" rodziny po powrocie: (1) wpisanie zagranicznych aktów urodzenia/małżeństwa do polskiego USC (transkrypcja) — bo to brama do PESEL, oraz (2) zapisanie dzieci do szkoły/przedszkola, gdzie kluczowe jest, że dla kontynuacji nauki w szkole podstawowej/liceum/technikum NIE prowadzi się postępowania o uznanie świadectwa przez kuratorium.

1. Zbierz oryginały zagranicznych aktów + tłumaczenia przysięgłe
   Do transkrypcji potrzebny jest oryginał zagranicznego aktu (urodzenia dziecka, małżeństwa) wraz z tłumaczeniem na język polski wykonanym przez tłumacza przysięgłego lub polskiego konsula. Niemieckie akty na druku wielojęzycznym (formularz CIEC) zwykle nie wymagają tłumaczenia — potwierdź w wybranym USC przed wizytą.
   Gdzie: tłumacz przysięgły w PL (lista na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości) lub konsul RPTermin: przed wizytą w USCKoszt: tłumaczenie wg cennika tłumacza (stawki rynkowe; brak urzędowej ceny za akt cywilny)
   Otwórz e-usługę
2. Złóż wniosek o transkrypcję (wpisanie zagranicznego aktu do polskiego rejestru)
   Transkrypcja to wierne przeniesienie treści zagranicznego aktu do polskiego rejestru stanu cywilnego. Wniosek składa osoba, której akt dotyczy, rodzic małoletniego dziecka albo osoba, która wykaże interes prawny. Sprawy NIE da się załatwić w pełni elektronicznie — wymaga złożenia oryginału aktu. Można złożyć w dowolnym USC w Polsce (urząd przekaże sprawę) albo przez konsula.
   Wniosek: wniosek o wpisanie (transkrypcję) zagranicznego aktu — formularz danego USCGdzie: dowolny Urząd Stanu Cywilnego w Polsce lub konsul RPTermin: do 1 miesiąca, sprawy szczególnie skomplikowane do 2 miesięcyKoszt: 50 zł opłaty skarbowej za odpis zupełny wydawany po transkrypcji; +17 zł za pełnomocnictwo (zwolnieni najbliżsi: małżonek, rodzice, dzieci, rodzeństwo)
   Otwórz e-usługę
3. Zamelduj dziecko na pobyt stały — PESEL nadawany automatycznie
   Po transkrypcji aktu urodzenia możesz zameldować dziecko. Numer PESEL jest nadawany automatycznie przez urząd przy zameldowaniu na pobyt stały (lub czasowy ponad 3 mies.). Zameldowanie jest bezpłatne; obywatel z profilem zaufanym może je zgłosić online.
   Wniosek: Zgłoszenie pobytu stałegoGdzie: urząd gminy/miasta (osobiście) lub online przez profil zaufanyTermin: niezwłocznie / od ręki przy meldunkuKoszt: 0 zł (zameldowanie i nadanie PESEL bezpłatne)
4. Zamów odpis polskiego aktu stanu cywilnego (do szkoły, banku, urzędów)
   Po transkrypcji masz polski akt w rejestrze — odpis możesz zamówić online przez profil zaufany. Odpis skrócony 22 zł, zupełny 33 zł, wielojęzyczny (papierowy) 22 zł. Część spraw (paszport, dowód, ZUS, świadczenia) jest zwolniona z opłaty.
   Wniosek: wniosek o odpis aktu stanu cywilnego (e-usługa)Gdzie: online: moj.gov.pl / dowolny USCTermin: do 7 dni (akt w rejestrze elektronicznym)Koszt: skrócony 22 zł / zupełny 33 zł / wielojęzyczny 22 zł
   Otwórz e-usługę
5. Zapisz dziecko do szkoły obwodowej (rejonizacja) — przyjęcie z urzędu
   Dziecko mieszkające w obwodzie szkoły podstawowej jest przyjmowane do klasy z urzędu, na podstawie zgłoszenia rodzica (deklaracja o miejscu zamieszkania) — bez postępowania rekrutacyjnego. Szkołę spoza obwodu wybiera się w rekrutacji, o ile są wolne miejsca. Obwód ustala gmina wg adresu zamieszkania (nie meldunku).
   Wniosek: zgłoszenie do szkoły obwodowej (druk szkoły/gminy)Gdzie: wybrana szkoła podstawowa / wydział edukacji gminyTermin: obowiązek szkolny od roku, w którym dziecko kończy 7 lat; zapis możliwy w trakcie roku po powrocieKoszt: 0 zł (szkoła publiczna bezpłatna)
   Otwórz e-usługę
6. Świadectwo zagraniczne — przy kontynuacji nauki NIE idziesz do kuratorium
   Dla dziecka, które chce kontynuować naukę w polskiej szkole podstawowej, branżowej I stopnia, technikum lub liceum ogólnokształcącym NIE prowadzi się postępowania o uznanie świadectwa zagranicznego. O przyjęciu i przydziale do klasy decyduje dyrektor szkoły (na podstawie dokumentów i sumy lat nauki). Uznanie przez kuratora oświaty (z apostille/legalizacją i tłumaczeniem) jest potrzebne dopiero gdy świadectwo ma potwierdzać wykształcenie/prawo do studiów, a nie do kontynuacji nauki.
   Gdzie: dyrektor szkoły; kuratorium oświaty tylko gdy potrzebne formalne uznanieKoszt: kontynuacja nauki: 0 zł (brak postępowania); formalne uznanie w kuratorium: bez opłaty skarbowej za samą decyzję, koszt apostille/tłumaczeń po stronie rodzica
   Otwórz e-usługę
7. Przedszkole / obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego (6-latek)
   Dziecko 6-letnie ma obowiązek rocznego przygotowania przedszkolnego (zerówka) — w przedszkolu lub oddziale przedszkolnym w szkole. Dzieci 3-5 lat mają prawo do miejsca w przedszkolu. Rekrutacja odbywa się wg zasad ustalonych przez gminę (Prawo oświatowe, m.in. art. 130 i nast.); po powrocie w trakcie roku zgłaszasz się bezpośrednio do placówki / wydziału edukacji.
   Wniosek: wniosek/zgłoszenie do przedszkola (system rekrutacji gminy)Gdzie: przedszkole / oddział przedszkolny / wydział edukacji gminyTermin: obowiązek zerówki od roku szkolnego w roku, gdy dziecko kończy 6 latKoszt: podstawa programowa bezpłatna; opłaty za godziny ponad 5h i wyżywienie wg uchwały gminy

W Polsce ubezpieczenie zdrowotne wynika z tytułu: pracy (zgłasza pracodawca), działalności gospodarczej (płacisz sam składkę zdrowotną) albo — gdy nie masz żadnego tytułu — z dobrowolnej umowy z NFZ. Poniżej trzy ścieżki, zgłoszenie rodziny, wybór lekarza POZ oraz różnica EKUZ vs S1, krok po kroku z drukami i linkami.

1. Ścieżka PRACOWNIK — pracodawca zgłasza Cię do ubezpieczeń
   Jeśli wracasz na etat: pracodawca jest płatnikiem i ma obowiązek zgłosić Cię do ubezpieczeń (w tym zdrowotnego) w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy na druku ZUS ZUA, kod tytułu pracowniczego 01 10 XX. Ty nic nie składasz — sprawdzasz tylko, że jesteś zgłoszony (e-ZLA/IKP). Małżonka i dzieci bez własnego tytułu zgłaszasz przez pracodawcę na ZUS ZCNA.
   Wniosek: ZUS ZUA (zgłasza pracodawca)Gdzie: Pracodawca → ZUSTermin: 7 dni od rozpoczęcia pracyKoszt: 0 zł dla Ciebie (składkę finansuje/odprowadza pracodawca)
   Otwórz e-usługę
2. Ścieżka PRZEDSIĘBIORCA — sam płacisz składkę zdrowotną z JDG
   Zakładając jednoosobową działalność zgłaszasz się do ZUS i co miesiąc płacisz składkę zdrowotną. Wysokość zależy od formy opodatkowania: skala podatkowa = 9% dochodu (min. 432,54 zł/mc), podatek liniowy = 4,9% dochodu (min. 432,54 zł/mc), ryczałt = stała kwota wg progu przychodu (498,35 / 830,58 / 1495,04 zł/mc). Rok składkowy: 1 lutego 2026 – 31 stycznia 2027.
   Wniosek: ZUS ZUA / ZUS ZZA (przy rejestracji JDG)Gdzie: biznes.gov.pl / ZUSTermin: Składka płatna do 20. dnia następnego miesiącaKoszt: Min. 432,54 zł/mc (skala/liniowy); ryczałt 498,35–1495,04 zł/mc wg progu
   Otwórz e-usługę
3. Ścieżka NIEPRACUJĄCY — dobrowolna umowa z NFZ (gdy brak innego tytułu)
   Jeśli po powrocie nie masz jeszcze ani etatu, ani firmy, ubezpieczasz się dobrowolnie. Wypełniasz wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem (2 egzemplarze), bierzesz dowód tożsamości i dokumenty potwierdzające poprzednie ubezpieczenie (np. świadectwo pracy), składasz w oddziale wojewódzkim NFZ właściwym dla miejsca zamieszkania (osobiście, pocztą lub ePUAP). Dostajesz umowę do podpisu — na czas nieokreślony, można ją wypowiedzieć.
   Wniosek: Wniosek o objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem (2 egz.)Gdzie: Oddział wojewódzki NFZ (wg miejsca zamieszkania)Termin: Prawo do świadczeń od dnia wskazanego w umowie; wygasa 30 dni po jej rozwiązaniuKoszt: Składka 9% podstawy — min. 835,04 zł/mc (kwiecień–czerwiec 2026)
   Otwórz e-usługę
4. Po podpisaniu umowy dobrowolnej — zgłoś się w ZUS na ZUS ZZA
   Po podpisaniu umowy z NFZ masz 7 dni, by złożyć w ZUS druk ZUS ZZA z kodem tytułu ubezpieczenia 24 10 XX. To formalność rejestrująca Cię jako płatnika składki dobrowolnej. Składkę opłacasz do 20. dnia następnego miesiąca.
   Wniosek: ZUS ZZA (kod 24 10 XX)Gdzie: ZUS (właściwy)Termin: 7 dni od podpisania umowy z NFZKoszt: 0 zł (sama rejestracja)
   Otwórz e-usługę
5. Opłata dodatkowa za przerwę w ubezpieczeniu (dotyczy wracających z zagranicy!)
   Jeśli przerwa w ubezpieczeniu w NFZ trwała ponad 3 miesiące — przy podpisaniu umowy dobrowolnej płacisz jednorazową opłatę dodatkową, rosnącą z długością przerwy: 3 mies.–1 rok = min. 1855,64 zł (20%); 1–2 lata = min. 4639,10 zł (50%, do 3 rat); 2–5 lat = min. 9278,19 zł (100%, do 6 rat); 5–10 lat = min. 13917,29 zł (150%, do 9 rat); ponad 10 lat = min. 18556,38 zł (200%, do 12 rat). Wpłata na konto oddziału NFZ podane w umowie.
   Gdzie: Oddział wojewódzki NFZTermin: Przy podpisywaniu umowy (lub w ratach wg progu)Koszt: Od 1855,64 zł do 18556,38 zł — zależnie od długości przerwy
   Otwórz e-usługę
6. Zgłoś członków rodziny (małżonek, dzieci) — druk ZUS ZCNA
   Niezależnie od ścieżki (etat/firma/dobrowolne) członków rodziny bez własnego tytułu zgłaszasz na ZUS ZCNA: dziecko do 18 lat (do 26, jeśli się uczy; bez limitu przy znacznym stopniu niepełnosprawności), małżonka, wstępnych we wspólnym gospodarstwie. Zgłoszenie składa płatnik (pracodawca lub Ty jako przedsiębiorca) w ciągu 7 dni od powstania prawa do zgłoszenia. Członek rodziny ma prawo do świadczeń od dnia zgłoszenia.
   Wniosek: ZUS ZCNAGdzie: ZUS (przez płatnika)Termin: 7 dni od powstania prawa do zgłoszeniaKoszt: 0 zł (rodzina nie zwiększa składki)
   Otwórz e-usługę
7. Złóż deklarację wyboru lekarza POZ (lekarza rodzinnego)
   Żeby realnie korzystać z przychodni, wybierasz lekarza POZ. Najszybciej przez Internetowe Konto Pacjenta: zaloguj się na pacjent.gov.pl (Profil Zaufany / e-dowód / bankowość / mObywatel) → Moje konto → sekcja POZ → Wypełnij deklarację → wybierz lekarza i podpisz. Można też papierowo w przychodni. Wybór 2x w roku bezpłatnie; nowy wybór automatycznie zastępuje poprzedni.
   Wniosek: Deklaracja wyboru lekarza/pielęgniarki/położnej POZGdzie: pacjent.gov.pl (IKP) lub przychodniaTermin: Od razu po objęciu ubezpieczeniem; aktywacja po kilku dniachKoszt: 0 zł (do 2 zmian/rok)
   Otwórz e-usługę
8. EKUZ vs S1 — uporządkuj okres przejściowy z zagranicy
   EKUZ = karta na niezbędne świadczenia podczas pobytu czasowego za granicą (nie leczenie planowane). S1 = rejestracja prawa do PEŁNEGO leczenia w kraju zamieszkania na koszt państwa, w którym jesteś ubezpieczony — przydatne, jeśli wracasz do PL, ale nadal jesteś ubezpieczony w DE (np. emerytura/oddelegowanie ≥12 mies.). S1 z zagranicznej instytucji rejestrujesz w oddziale NFZ w PL. Docelowo i tak przechodzisz na polski tytuł (etat/firma/dobrowolne). Do czasu załatwienia formalności możesz posługiwać się EKUZ.
   Wniosek: S1 (wydaje instytucja zagraniczna) / EKUZGdzie: Oddział NFZ (rejestracja S1) / pacjent.gov.plTermin: Zarejestruj S1 niezwłocznie po powrocieKoszt: 0 zł (wydanie EKUZ/rejestracja S1)
   Otwórz e-usługę